تربیت دینی با تاکید بر روشهای اکتشافی

فرازهایی از کتاب «رویکردی نمادین به تربیت دینی با تاکید بر روشهای اکتشافی»

نویسنده:عبدالعظیم کریمی

نکته اصلی در تربیت دینی نمادین همان مکاشفه ناگهانی و تجلی بی مقدمه حقیقت درون است .این مفهوم متافیزیکی،فراشناختی و واگرا که پایه های تربیت نمادین را تشکیل می دهد یک بار دیگر ما را به هسته های نخستین تربیت درونی باز می دارد و می بینیم که اشتیاق فطری متربی از راه مکاشفه ها او را راهی فضایی می کند که دسترسی بدان تنها از «شکاف فطرت » میسر است.

 

یگانه عنصر پویا و موثر در تربیت متربی در ذهن خویش آ نچه که ما خواهان انتقال به او هستیم شخصا از جوهره وجودی خویش بیافریند و به همه نمودهای بیرونی حتی اشیا و طبیعت بی جان جانی تازه بخشد.

اگر تربیت نمادین این چنین اندیشگون،خلاق ،زاینده،معنادهنده و خودانگیخته باشد پس باید همه چیز را به احساس متربی موکول کنیم و در پرورش و هدایت این احساس کوشا باشیم.

متربی مستعد پذیرش پیام تربیتی سخت به نمادهای عاطفی نیازمند است تا وحدتی بنیادین بین آنچه در درون او می گذرد و آنچه بیرون مهیا شده است برقرار گردد و این تنها لحظه شکوهمندی است که تربیت بنیادین تعریف عملیاتی به خود می گیرد.

جمله ای زیبا از «گوگول» در نامه ای به ژوکوفسکی:

کار من این است که با تصاویر زنده و نمادهای حیاتی سخن بگویم تا مخاطب خود به اشتیاق درون آن را جذب کند نه با دلایل و استدلال . من باید زندگی را در سویه های آن نشان دهم نه اینکه درباره زندگی بحث کنم.

همه لذتها و هیجانهای یک کار تربیتی در همین آفرینش درونی ،درونی سازی پیام و خلاقیت متربی نهفته است ؛همان رفتاری که خدای بزرگ و مربی مطلق جهان خلقت با موجودات دارد به ویژه با انسان که به او فرصت می دهد تا همه چیز را از نو کشف کند ،خود تصرف کند،خود بنا کند و خود بیافریند و همه چیز را به صورت آماده و بالفعل از طریق غریزه و طبیعت و فطرت به او نداده است بلکه تنها زمینه های آن را به طور بالقوه در نهاد او به ودیعه نهاده تا او خود آن را کشف و خلق کند و این کشف و خلق در یک رابطه نمادین بر اساس آنچه بیان کردیم میسر است.

در تربیت نمادین آیات،نمودها،الگوها و رخدادها به شیوه ای جذاب و نافذ ارایه می شود و مربی خود را از صحنه دخالت و قیمومت کنار می کشد تا متربی بتواند آنچه را بدانها احساس نیاز می کند بیابد و به درون بکشد.

در تربیت نمادین تجربه و احساس دینی امری فردی و منحصر به فرد است

در تربیت نمادین کلام مربی و نصایح و موعظه های او برای متربی باید همچون موسیقی برای متن فیلم باشد.

ابزار و وسایل نمادین تربیت دینی عبارتند از زبان چشم،زبان گوش،پیام نگاه،حالات رفتار ،زبان وجود،زبان تصویر و آهنگ کلمات.اینها نمودی از پیام تربیتی هستند که آثارشان عمیق تر پایدارتر ظریف تر و پنهان تر است.

هدف از تربیت دینی:

هدف از تربیت دینی،پرورش شور و شوق فطری کودک نسبت به جمال و جلال الهی است نه ارایه مستقیم معارف و در یک کلام عشق به دین است نه انتقال دین

و در فصل چهارم این کتاب ذیل عنوان «ملاحظاتی دیگر در تربیت دینی» می خوانیم:

طبیعت مدرسه ای است برای آموختن دین و کشف آیات الهی به شرط آنکه راه درست دیدن و درست حس کردن را بیاموزیم

بعهتر است تربیت درونی از بنیاد بدون تشویق و تنبیه بیرونی باشد تا اینکه در درون ریشه دواند.

قلب مومن «بیت الرب» است آن را با دستکاری ناشیانه و تربیت عاریه ای آلوده نسازید

در تربیت دینی باید به کودک فرصت داد تا مفاهیم دینی را در موضع و پایگاه راستین و در تمامیت آنها مشاهده کند و اگر چنین فرصتی فراهم نیاید و امکان مشاهده طبیعی میسر نگردد ابعاد دین به طور  ناقص و تصنعی مطرح خواهد شد.

یافتن کوتاهترین راه موثرترین روش و پایدارترین اثر تربیتی در شرایطی فراهم می آید که از قبل هیچ شرایطی وجود نداشته باشد و هیچ قالبی ساخته نشده باشد و هیچ برنامه تحمیلی و اقدام تصنعی صورت نگرفته باشد.

علی(ع) می فرماید:برای دلها میل و ادباری است دلها را از ناحیه میل آنها به دست آورید

خودداری و خویشتن داری از رترین و پیچیده ترین جنبه های تربیت دینی است.

انسان معصومیت ذاتی و نهادی دارد و از این روست که می تواند دعا بخواند و در جستجوی ایمان و اخلاص باشد در تربیت دینی عناصر ایمان،اخلاص و دعا راههای وصول به کمال مطلق هستند.

گسترش افق ذهنی،سعه صدر ،روانی طبع و لطافت قلب نشانه هایی از پرورش دینی فرد است.

در روش فعال تربیت دینی مربی مسایل دینی را در قالب موقعیت های مسیله دار و مبهم و شور انگیز قرار می دهد تا متربی آن را به مدد قوه تعادل جویی کشف کند.

تربیت راه است ایستگاه نیست فرایند است محصول نیست  جستجوست هدف نیست هجر است وصل نیست تربیت دینی نیز اینچنین است.

برای تربیت دینی بلیشتر از مطالب غیر دینی به طور غیر مستقیم و حاشیه ای شروع کنید تا متربی خود به متن دین رهنمون گردد(همچون اسطوره ها،افسانه ها و ریاضیات)

کودک در سکوت تانی و تامل بیشتر فرصت  کشف مفاهیم دینی را می یابد تا با پند و اندرز که گفت:سکوت همچون ابدیت عمیق است و کپگفتار همچون زمان سطحی.

/ 0 نظر / 40 بازدید