پای درس استاد مولانا

تحقیق از نظر روش شناسی عبارتست از کاربرد روشهای علمی  در حل یک مشکل و پاسخگویی به یک یا چند سوال

 

*روشهایی که انسانها برای حل مسإله به کار می برند عبارتند از:

 

1-    تجربه: تجربه با وجود مزایایی که دارد از یک نقص کلی برخوردار است و مقدار آن در موقعیت های یکسان نزد افراد مختلف متفاوت است به عبارتی میزان و شدت یک تجربه در یک حادثه معین به ویژگی های شخصیتی و فیزیولوژیکی فرد بستگی دارد

2-    نظر صاحبنظران:مواقعی هست که انسان با مشکلاتی مواجه می شود که از طریق تجربه نمی تواند بدانها پاسخ دهد بنابراین به دنبال اظهار نظر صاحبنظران می رود که گرچه اظهار نظر صاحبنظران مبتنی بر اظلاعات معتبری نیز باشد اما باید به این نکته توجه کرد که این اطلاعات چگونه حاصل شده است

3-    استدلال قیاسی:تا اینکه ارسطو و پیروانش در کشف واقعیت از استدلال قیاسی استفاده کردند به این معنا که استدلال قیاسی به عنوان یک فرایند تفکر عبارتست از قرار دادن واقعیت ها در کنار هم و استخراج یک نتیجه به گونه ای که با عنایت به کلیات به جزییات برسیم.نکته اینجاست که نتایج استدلال قیاسی زمانی صحیح است که مقدمه ها صحیح باشد

4-    استدلال استقرایی : فرانسیس بیکن برای مواجهه با واقعیت شیوه ای جدید پیشنهاد کرد که در آن نتیجه گیری بر اساس واقعیت هایی  که مستقیما مشاهده می کرد،انجام می شد این استدلال عکس استدلال قیاسی است و استدلال استقرایی نامیده می شود که ایراد این روش این است که نتایج بر اساس نمونه های کوچک معتبر است

5-    روش تحقیق علمی :چارلز داروین از ترکیب روشهای قیاسی و استقرایی روشی جدید به وجود آورد که روش تحقیق علمی نامیده می شود

 

مراحل روش علمی

به طور خلاصه: مراحل روش علمی عبارتند از 

  • *بیان مسأله
  • *تدوین فرضیه
  • *جمع آوری اطلاعات
  • *آزمون فرضیه
  • *نتیجه گیری

بیان مسأله:

مشکل ترین مرحله تحقیق است جان دیویی اولین مرحله هر تحقیق را احساس مشکل می داندکه پس از آن به بیان مسأله می انجامد

 

مسأله باید چگونه مطرح شود؟

  • *مسأله باید سوالی واضح و بدون ابهام باشد
  • *قابل آزمون باشد
  • *رابطه بین متغیرها را بیان کند
  • *نباید وضعیتی اخلاقی پیدا کند

تدوین فرضیه:

*فرضیه راه حل پیشنهادی یا موقتی پژوهشگر برای پاسخگویی به مسأله است

 

ویژگی های فرضیه:

  • *جمله باید مثبت باشد
  • *قابل آزمون باشد«مهم ترین ویژگی یک فرضیه خوب»
  • *رابطه بین دو یا چند متغیر را حدس بزند
  • *فرضیه باید بر اساس نظریه تایید شده ای باشد«تاکید بر رابطه دوسویه میان فرضیه و نظریه به این معنا که نطریه با طبقه بندی اطلاعات پراکنده آنها را در حیطه مشخصی قرار می دهد»

 

:

 

فرضیه پژوهشی به دو دسته تقسیم می شود:

  • فرضیه جهت دار«جهت رابطه میان متغیرها را مشخص می کند و پیش بینی می کند که تغییرات یک متغیر موجب کاهش یا افزایش متغیر دیگر است

به عنوان مثال:کارایی معلمان آموزش دیده بیشتر از آموزش ندیده است»

  • فرضیه بدون جهت:« پژوهشگر دلایل مستندی دال بر جهت رابطه بین متغیرها ندارد »

 

فرضیه های آماری: که راهنمای پژوهشگر در انتخاب آزمونهای آماری هستند بر دو گونه اند:

  • الف:فرضیه صفر{HO} ب: فرضیه خلاف

*فرضیه صفر:بین متغیرهای مورد مطالعه اختلاف یا ارتباط معناداری وجود ندارد؛ به این معنا که بر اساس برهان خلف چنانچه فرضیه صفر ما رد شود فرضیه تحقیق تایید خواهد شد و اگر فرضیه صفر تایید شود فرضیه تحقیق رد خواهد شد

*فرضیه خلاف :مطابق با فرضیه تحقیق تدوین می شود

 

 

 

تعریف متغیر: مفهومی است که می توانیم عددی را به آن اختصاص دهیم

 

انواع متغیر : متغیر بر اساس نقشی که در پژوهش ایفا می کند به دو دسته تقسیم می شود {متغیر مستقل – متغیر وابسته}

*متغیر مستقل: (متغیر محرک درون داد)متغیری که توسط پژوهشگر دستکاری اندازه گیری و کنترل می شود تا تاثیر آن بر متغیر دیگر اندازه گیری شود

*متغیر وابسته: (متغیر پاسخ،برون داد یا ملاک)بر خلاف متغیر مستقل قابل دستکاری نیست

*متغیر تعدیل کننده: این متغیر در واقع متغیر مستقل دومی است که پژوهشگر وارد تحقیق می کند و زمانی این کار را می کند که فکر کند ماهیت رابطه میان متغیر وابسته و مستقل  به علت متغیر سومی است

  • مثال:همبستگی میان هوش و معدل دانشگاهی در دانشجویان پسر و دختر
  • هوش:متغیر مستقل
  • معدل دانشگاهی:متغیر وابسته
  • جنسیت :متغیر تعدیل کننده

*متغیر مزاحم:متغیری که به صورت فرضی بر پدیده مشاهده شده تاثیر می گدارد ولی قابل مشاهده اندازه گیری نیست.(پارازیت رادیویی)

  • مثال: پژوهشگران سعی دارند تاثیر 4 روش آموزشی را در پیشرفت تحصیلی دانشجویان عینی گرا و ذهنی گرا مورد بررسی قرار دهند
  • متغیر مستقل:4 روش تدریس
  • متغیر وابسته:پیشرفت تحصیلی
  • متغیر تعدیل کننده: شخصیت دانشجویان {عینی گرا و ذهنی گرا}
  • متغیر مزاحم: ساخت بندی کلاس و مقررات در شیوه کلاسی

*متغیر گسسته :متغیری است که فقط ارزشهای معینی به آن اختصاص داده می شود جنس وضعیت تاهل و مقاطع تحصیلی

*متغیر پیوسته: هر عددی بین دو واحیدآن دارای معنی و مفهوم است که طبیعتا متغیر کمی است سن قد وزن و پیشرفت تحصیلی

*متغیر کمی: : متغیری که می تواند مشاهده یا اندازه گیری شود و تفاوتهای ناشی از این تغییرات با اعداد ثبت می شود

*متغیر کیفی: برای ثبت این متغیرها نمی توان از ارقام و اعداد استفاده کرد از حروف الفبا و کد استفاده می شود و نمی توان آنها را با هم جمع و تفریق کرد.

*متغیر هویتی: محقق نمی تواند ازمودنی ها را در سطوح مختلف قرار دهد چرا که آنها از قبل مشخص شده اندمانند مقاطع مختلف تحصیلی،هوش و وضعیت اجتماعی - اقتصادی

نمونه گیری

تعریف جامعه: کلیه اشیا افراد و پدیده هایی که مورد مظالعه قرار می گیرند و حداقل دارای یک ویژگی مشترکند.

نمونه:از آنجا که جامعه بسیار گسترده است بخشی از جامعه را به صورت تصادفی انتخاب می کنیم و بعد نتیجه را به کل جامعه تعمیم می دهیم در نمونه گیری باید به این نکته توجه داشت که نمونه باید نماینده واقعی جامعه باشد و به صورت تصادفی انتخاب شود.

 

 

 

 

تعمیم پذیری:به این معناست که نتایج تحقیق به سایر آزمودنی ها البته با همین شرایط قابل تعمیم است تعمیم پذیری در علوم انسانی بسیار زیاد است زیرا همه متغیرها را کنترل نمی کنیم

*فصل پنجم پایان نامه:

1-   عنوان{برخورد با مسإله و بیان آن}

2-   مقدمه

3-   اهمیت و ضرورت موضوع{چه ضرورتی دارد که ما این تحقیق را انجام می دهیم  کاربرد تحقیق چیست و به چه دردی می خورد}

4-   اهداف پژوهش{  این قسمت مشخص می کند که محقق چه چیزی را مدنظر قرار می دهد و اصولا در جستجوی چه چیزی استهدف نباید زیاد جزیی یا کلی باشد }

5-   تدوین فرضیه یا سوالهای پژوهشی{در صورتی محقق حدس و گمان موقتی در حل مشکل نداشته باشد پس به بیان مسإله می پردازد}

6-    تعریف اصطلاحات و واژه ها

 

 

 

  • تعریفه مولفه ای این معناست که واژ ه ای با واژه  دیگر تعریف می شود،از مثال استفاده می شود،محدوده را جذیی و جزیی تر می کنیم
  • تعریف عملیاتی که بر دو گونه سنجشی (آزمونهایی که استفاده می کنیم مثل کسلر) و آزمایشی(دقیقا هر اتفاقی که افتاده باید شرح داده شود) است

 

7-   محدودیت پژوهش{حدود و ثغوری که برای انجام تحقیق در نظر گرفته می شود{زمانی و مکانی}

* تحقیق زمینه یابی:

تحقیق زمینه یابی روش جمع آوری داده هاست که در آن از افراد خواسته می شود تا به تعدادی از سوالهای خاص پاسخ دهند این تحقیق زمانی انجام می شود که بخواهیم عقیده افراد را جویا شویم مهم ترین هدف آن توصیف صفات جامعه است این تحقیق در برخی موارد شبیه به سرشماری است با این تفاوت که در سرشماری کل جامعه مورد سوال قرار می گیرد این تحقیق در سیاست تجارت و تحقیقات اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرد  موسسه گالوپ هم از این روش تحقیق استفاده می کند واحد تحقیق در زمینه یابی ممکن است فرد یا ویژگی های فردی باشد

 

*

 

 

 

 

 

* انواع تحقیق زمینه یابی

1-   زمینه یابی مقطعی{در یک برهه زمانی}

 

2-   زمینه یابی طولی{در زمانهای مختلف و به صورت متناوب}

  • مطالعه روند{در چند زمان و انتخاب به صورت تصادفی}

به عنوان مثال مطالعه نطرات مردم طی چند هفته و در میادین مختلف تهران

  • مطالعه گروههای بزرگ{در چند برهه زمانی ولی در یک مقطع تحصیلی}

بررسی نطرات دانشجویان سال دوم پزشکی سال 89 و 92

  • مطالعه گروههای منتخب{یک گروه طی چند دوره}

تحقیق در درست ترین شکل خود واجد دو شرط است:

کنترل دقیق:شرطی که مانع تاثیر عوامل مزاحم می شود(اعتبار درونی)

نمونه گیری صحیح:شرطی که یافته های تحقیق را قابل تعمیم می کند(اعتبار بیرونی)

 

پایایی و اعتبار تحقیق

پایایی همان درجه دقت اندازه گیری است اینکه نتایج به دست آمده تا چه حد دقیق و قابل اعتماد است

روایی تحقیق

آیا ابزار سنجش آنچه مورد نظر است را می ئسنجد؟ در تعریف عبات است از درجه ای که یک مقیاس یا سنجش به درستی پدیده مورد نظر را منعکس می کند{validity}

روشهای براورد اعتبار تحقیق

1-   اجرای دوباره تست

2-   اجرای تست معادل

3-   تقسیم تست به دو یا چند بخش معادل

 

ابزار سنجش تحقیق:

پرسشنامه

مصاحبه

مشاهده

آزمون

در تحقیق مواردی وجود دارد که در آنها پژوهشگر به هر دلیل توانایی دستکاری و دخل و تصرف در متغیر مستقل را ندارد و نمی تواند آزمودنیها را به صورت تصادفی در شرایط مختلف جایگزین کند برای مثال می توان مواردی نطیر بزهکاری اعتیاد افت تحصیلی و برخی اختلال های رفتاری را نام برد در چنین شرایطی ارز تحقیق پس رویدادی استفاده می شود

در علوم انسانی پس رویدادی مترادف

 

 

 

 

در تحقیق پس رویدادی دو نوع طرح قابل تشخیص است

vعلی

vعلی مقایسه ای (به عنوان مثال بررسی کارایی معلم قبل و بعد از فارغ التحصیلی روشی علی است در صورتی که در روش علی – مقایسه ای با دو گروه مواجه هستیم )

برنامه ریزی در تحقیق پس رویدادی

1-    شناسایی مسإله و حوزه مربوطه با مراجعه به تحقیقات گذشته

2-    یافتن پاسخهای تحقیق

3-    روش اجرای تحقیق

4-    نمونه و روشهای نمونه گیری

5-    ابزار اندازه گیری که در استفاده از انها محدودیتی وجود ندارد و پرسشنامه مصاحبه و مشاهده های طبیعی همگی مفید هستند

6-    در تجزیه و تحلیل ابتدا از آمار توصیفی (میانگین واریانس انحراف معیار ) و سپس از آزمون آماری استفاده می کنیم که البته بستگی به شاخص آماری ست برای مقایسه میانگین گروهها از آزمونهای پارامتریک استفاده می شود که اگر حجم نمونه از 30 بیشتر باشد از آزمون z    استفاده می شود که مبتنی بر توزیع طبیعی است.

7-    روش اجرا و ارزشیابی نکته مهم در این مرحله تعیین پایایی و اعتبار تحقیق است

مقیاس های اندازه گیری

این مقیاس ها بر 4 گروهند:

1-    اسمی:ابتدایی ترین آنها هستند که در آن افراد و اشیا را بر اساس یک ملاک معین کیفی جایگزین می کند هیچگونه ارتباطی میان اعداد نیست و صرفا جهت کدگذاری است و باید به افذاد برچسب بزنیم مثل زن یا مرد

2-    ترتیبی:کلیه ویژگی های اسمی را داراست و وضعیت نسبی اشیا و افراد بدون تعیین فلصله بین آنها بر اساس ملاک معین است و شرط ضروری رعایت ملاک رتبه بندی است  مثل نمرات دانش آموزان

3-    فاصله ای:به مقیاسی گفته می شود که تمام ویژگی های اسمی و ترتیبی را داشته ولی دارای فاصله های مشخص است و سانتی گراد و فارنهایت بهترین نمونه های آن هستند

4-    نسبی:ویژگی سه تای فوق را دارد و در عین حال صفر مطلق هم دارد

پژوهش تاریخ

پژوهش تاریخی عبارت است از کاربرد روش علمی در پژوهش مسایل تاریخی، پژوهشی است که نیازمند هوش و فراست است و منظور از آن بازسازی آنچه در گذشته اتفاق افتاده است می باشد و اهداف آن می تواند به اندازه افرادی باشد که می خواهند آن را انجام دهند می توانیم فرضیه بسازیم ولی فرضیه دارای وضوح نیست و باید از حفاری ها،صورت جلسه و یادداشت روزانه استفاده کرد.

مراحل اجرای پژوهش تاریخی

1-بیان میإله و محدود کردن آن

             به اعتقاد«مایک بیچ» موضوعاتی که می توانند در علوم انسانی مورد پژوهش تاریخی قرار گیرند به 5 دسته تقسیم می شوند:

vبنیاد ها و عملکردهای آنان مانند سوگندنامه های وفاداری در نهادها

vتاریخچه افراد خاص(شرح حال)

v تحقیق های ناقص و غیر مرتبط

vترکیب اطلاعات قدیم با یکدیگر یا ترکیب اطلاعات قدیم با حقایق تاریخی جدید که توسط دیگران کشف شده است

v(اصلاح طلبی تاریخی) دوباره نویسی تحقیق تاریخی

 

2- تدوین فرضیه

3-جمع آوری اطلاعات

4- تجزیه و تحلیل اطلاعات

5- نتیجه گیری

 

منابع پژوهشی:

یکی از عمده ترین وظایف محقق دستیابی به منابع است و این منابع عمدتا به دو دسته منابع دست اول و دوم تقسیم می شوند:

منابعی دست اول هستند که بازگو کننده آنها در زمان حادثه حضور داشته باشد مثل فسیل ها لباس ساختمان سکه تابلو نقاشی

منابع دست دوم آنها هستند که مستقیم در زمان وقوع حادثه حضور نداشته اند  اطلاعاتی که از آنها دریافت می شود غالبا ارزش کمتری دارد کتابها و دایره المعارف ها در این قسمت هستند

ارزشیابی منابع

محقق باید واقعی و معتبر بودن مدارک را مورد سوال قرار دهد که آن را ارزشیابی تحقیق یا انتقاد تاریخی می گویند و این به دو دسته است:

1-    انتقاد بیرونی که ماهیت منابع را زیر سوال می برد(اصالت و نقد صحت و سندیت منابع)

2-    انتقاد درونی که محتوای منابع را زیر سوال می برد(درستی دقت و ارزش همچنین تعلق به زمان و مکان معین و زبان اصلی)

تفاوت میان مورخ و تاریخ نویس:

مورخ کسی است که آنچه اتفاق می افتد را می نویسد ولی تاریخ نویس کسی است که تاریخ را می نویسد اما نطر خود را نیز در آن وارد می کند.

 

 روشهای آماری

1-   توصیفی(خلاصه کردن و توصیف اطلاعات مهم ترین آنها مرکزی،پراکندگی و همبستگی و در همه پایان نامه ها به کار برده می شود)

 

2-   استنباطی(یافته های جامعه به نمونه تعمیم داده شود)

روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعات:

همبستگی

برای دو هدف انجام می شود:

vکشف همبستگی بین متغیرها

vپیش بینی یک متغیر از روی یک یا چند متغیر دیگر دارای دامنه ای بین 1 و -1 است و ضریب -1 نشانه همبستگی معکوس است

 

ضرایب بین 0 و 1 نشانه رابطه مستقیم و مثبت است

ضرایب بین 0و -1 نشانه رابطه منفی و معکوس است

همبستگی 0 نیز نشانه این است که هیچ گونه اطلاعی در خصوص متغیر دیگر نمی دهد

 

روش پیرسون زمانی استفاده می شود که متغیرها پیوسته بوده و چون بیشتر داده ها نمره های آموزشی پیوسته است در آموزش و پرورش از آن استفاده می شود(فاصله ای و نسبی)

روش اسپیرمن زمانی استفاده می شود که از مقیاس رتبه ای و ترتیبی استفاده شود (بررسی نمرات دانش آموزان و هوش آنها)

 

روشهای تحقیق

1-    زمینه یابی

2-    پس رویدادی

3-    روش تحقیق همبستگی

4-    تاریخی

5-    آزمایشی {شبه آزمایشی نیمه آزمایشی، آزمایشی}

در طرح های آزمایشی آزمایشی از همه بیشتر کنترل دارد بعد نیمه آزمایشی و در نهایت شبه آزمایشی

 

              

 

 

نیمه آزمایشی

 گروه کنترل نابرابر

هر دو گروه قبل و بعد از اجرای متغیر مستقل اندازه گیری می شود

 

آزمایشی

 

 

 

/ 0 نظر / 29 بازدید