مفهوم و تعریف پداگوژی

پداگوژی در لغتنامه ها از آن به معنی "روش آموزگاری"، "فن تعلیم"، "علم تعلیم" ترجمه شده

لغت نامه دهخدا؛از یونانی پِدُس ، کودک و آگوژِ رهبری ) علم تعلیم و تربیت اطفال . دانش ِ آموزش و پرورش نوجوانان که شامل تعلیم و تربیت اخلاقی ، علمی و بدنی آنان میشود.

فرهنگ معین:علم آموزش و پرورش

ضرورت پرداختن به پداگوژی

پداگوژی هنر یا علم وجودی یک معلم است.

 این اصطلاح عمومأ به استراتژی ها یا راهبردهای آموزش مربوط  می شود، که برخی ها ازآن به عنوان سبک یادگیری نیز یاد می کنند.

برای نمونه، پائلو فریر، از روش آموزشی بزرگسالی خود به عنوان پداگوژ انتقادی یاد می کند

 

هدف نهایی، از کاربست الگوی تدریس پداگوژیک یادگیری از طریق همیاری و دستیابی به فعالیت‌های عالی ذهنی است.یادگیری از طریق همیاری که در شروع این قرن ازطرف جان دیویی مطرح شد، در چند سال اخیر از بحث‌های دائمی آموزش شده است.

به این ترتیب، فراگیران وارد فرآیند کشف، نوآوری و در یک کلام، خلاقیت می‌شوند شما بعنوان یک مربی، استاد و معلم در حرکت نوین و رو به رشد آموزش علوم و مهارتهای فنی که لازمه زندگی امروزی است نقش ارزنده ای دارید. این مهارتها به منظور رفع نیازها و نارساییها در مراکز آموزشی و صنعتی، آموزش داده می شوند که مهمترین مشخصه آن همسو بودن با نیازها و کمبودهای جامعه و صنعت است.به عبارتی می توان گفت که بهترین شکل انتقال این مهارتها آموزش های کاربردی است.در هر حال این وظیفه شماست که به عنوان یک مربی یا استاد یا معلم بذرهای دانش و معلومات کاری و مهارتهای اساسی را در دل خاک استعدادهای فراگیرانتان که صرفاً به راهنمایی های شما اعتماد دارند بکارید.

خلاصه عناوین آموزشی

· الف - پداگوژی شامل:

برنامه ریزی آموزشی و درسی، روشها و فنون تدریس ، فناوری و رسانه‌های آموزشی ، ارزشیابی و اندازه گیری در آموزش و مدیریت آموزشی .

· ب - تعلیمات سرپرستی شامل:

بهبود روشها ، آموزش ضمن کار ، روابط کار ، حفاظت و ایمنی در کار و ارتباطات.

 

گذار از پداگوژی کلاسیک

«پداگوژی» در گذشته هنر و علم تربیت کودکان بود و اغلب مترادف با واژه تدریس یا تعلیم و آموزش به کار برده می‌شد

شاگرد موجودی منفعل و معلم حق اظهار نظر دارد (دانش محور و محتوا محور)

مفهوم تجربه کم ارزش است

مهمترین دستاوردی که از پداگوژی انتظار می‌رود، این است که فراگیران با این روش به جای اینکه نگرش و مهارت‌های خود را مستقیما از معلمان خود دریافت کنند، بتوانند با راهنمایی معلمان، به کشف و نوآوری برسند و یاد بگیرند که به چه دانشی، نگرشی و یا مهارتی نیازمندند و چگونه و از چه راهی می‌توانند آن رابه دست آورند.

اندراگوژی

معلم صرفا به عنوان یک تسهیل کننده و راهنما

توسعه نقشهای اجتماعی

تمرکزیادگیرنده بر روی مشکل یا مسئله

تلفیق دو شیوه فوق

سینر گوژی: از دو لغت یونانیsynergogy (با هم کار کردن)وagogus (رهبری)مشتق شده است

روش منظم برقراری روابط منظم در اعضای تیم های کوچک

درنتیجه همتوان افزایی در یادگیری حاصل میشود.

این روش برای فعالیتهای پژوهشی دانشجویان درسطوح عالی (ارشد و دکتری)و همچنین برای اموزش دروس تحقیقی بسیار اثر بخش است.

رویکردهای جدید پداگوژی

 

پداگوژی در دنیای مجازی

پداگوژی‌های جدید و اصطلاحات آموزشی

تاریخچه

در یونان باستان، دایگان و یا بردگانی که وظیفه نگهداری و بردن و برگرداندن کودکان به مدرسه را داشتند، با این نام خوانده می‌شدند.

 عموم دانشمندان و اندیشمندان علم تعلیم و تربیت کودکان نیز به این اصطلاح اشاره کرده‌اند.

جوانه های اولیه پداگوژی

پس از جنگ (جهانی دوم) در آموزش متوسطه نهضتی پدید آمد

 تأسیس کلاسهای راهنمایی (تحصیلی) و اقدامات رژه گال و فرانسوا ویلر و گسترش نهضت پرورش نو که پل لانژون (فیزیکدان معروف) در فرانسه ریاست آن را به عهده داشت، زمینه را برای احیای فکر پداگوژیک که جنگ جهانی رشد آن را با شدت و بی مقدمه قطع کرد فراهم ساخت.

معهذا شگفت این است که برای اولین بار در حکومت الجزیره طرح بازسازی نظام آموزش فرانسه به وجود آمد

 به محض آزادی فرانسه از دست نازی ها نیز کمیسیون معروف لانژون-والون تشکیل شد که طرح مشهور آن برای اکثر کشورهایی که نظام آموزشی خود را اصلاح کرده اند، به جز خود فرانسه، الگو قرار گرفت.

روند شکل  گیری نظام جدید تربیت معلم به صورت مراکز تربیتی منطقه ای در فرانسه

در فرانسه بعد از متجاوز  از بیست و پنج سال، این طرح آغاز شد

تغییر شرایط پیش آمد مسائل تازه ای برای جامعه فرانسوی

اهمیت خلاءی را که در آموزش پداگوژی

کسانی که بتوانند اطلاعات اساسی را به نحوی نسبتاً منسجم و علمی در اختیار بگذارند اندک بودند

روان شناسی نوجوانی در دستور روز قرار گرفت

تأسیس نخستین آزمایشگاه فرانسوی روان شناسی پرورشی آموزش عالی در سال 1947 دانشسرایعالی «سن کلو»

ورود نخستین کارمندان بین المللی یونسکو و تأسیس کنفرانسهایی به وسیله این سازمان که در آن از شخصیتهای بین المللی علوم تربیتی استمداد می شد، در همه زمینه هایی که جزء علوم تربیتی به شمار می آیند جنب و جوشی به وجود آورد

اما

مبارزه به پیروزی نرسید

چرا

گذشته از آزمایشگاه روانشناسی تربیتی دانشسرایعالی سن کلو، در هیچیک از مؤسسات آموزش عالی در زمینه علوم تربیتی تحقیقی آغاز نشد

تنها دانشگاه لیون دارای یک مدرسه روان شناسی و دانش آموزش و پرورش بود که ژان بورژاد آن را تأسیس کرده بود

در سوربن نیز هفته ای یک ساعت پداگوژی تدریس می شد

در دانشسرایعالی «سن کلو» و «فون تنه اورزو» نیز بخشی به منظور آماده سازی برای بازرسی دبستانها و مدیریت دانشسراهای مقدماتی وجود داشت.

تقاضای تأسیس یک گواهینامه روان شناسی تربیتی از طرف شورای عالی رد شد

تأسیس دوره لیسانس و فوق لیسانس علوم تربیتی

تأسیس که در وهله اول در سه دانشگاه (یعنی دانشگاه های پاریس و بردو و کان) صورت گرفت

از خود می پرسیدند که آیا برای تأمین نیاز دوره های لیسانس و فوق لیسانس مواد درسی کافی وجود خواهد داشت؟

متخصصان بر حسب تخصص خود توانستند زمینه ای از علوم تربیتی را توسعه دهند و اوضاع تربیتی را از دیدگاه های گوناگون و متنوع و مکمل یکدیگر تجزیه و تحلیل کنند.

شرکت کنندگان در حوادث 1968 از خود نشان دادند

 

از سال 1952 ، تحت تأثیر سه تن از مشاوران تربیتی  که با گوستاو مونو (یعنی مردی که علاوه بر یک مربی اصیل، مدیر بسیار خوبی هم بود) در تماس دائم بودند و بالاخص به تشویق آقای پتی، یک نظام جدید تربیت معلم به صورت مراکز تربیتی منطقه ای به وجود آمد.

 

می توان بی درنگ اهمیت خلاءی را که در آموزش پداگوژی پدید آمده بود سنجید، چه در این زمان، کسانی که بتوانند اطلاعات اساسی را به نحوی نسبتاً منسجم و علمی در اختیار بگذارند اندک بودند. اما بذر افشانده شده بود و با وجود شکست تأسف بار کلاسهای جدید (که آن نیز به کمبود افراد تربیت یافته و صلاحیت دار در زمینه پداگوژی وابسته بود) ، درهای آموزش متوسطه به روی مسائل پداگوژیک باز شد، و آنچه مخصوصاً فکر مربیان را به خود مشغول می داشت مسائل روان شناسی بود و روان شناسی نوجوانی در دستور روز قرار گرفت، و بر اثر عمل مراکزی مانند مرکز سور که در آن کسانی که در فکر تحول آموزش و پرورش فرانسه بودند به صورت منظم جمع می شدند، توجه به روشها و صور عمل تربیتی افزایش یافت.

در سال 1947 دانشسرایعالی «سن کلو» نخستین آزمایشگاه فرانسوی روان شناسی پرورشی آموزش عالی را تأسیس کرد. آموزش و پرورش فرانسه به روی نفوذ بیگانه باز شد و ایجاد سازمانهایی نظیر یونسکو در این کشور بر روی تفکر تربیتی تأثیر داشت: بیدرنگ پس از پایان جنگ جهانی دوم، چهار تن از دانشجویان سابق دانشسرای عالی سن کلو و فوتنه برای آشنا شدن با روشهای سمعی و بصری به کانادا عزیمت کردند و پس از بازگشت به تأسیس مراکز سمعی و بصری دانشسرای عالی سن کلو همت گماشتند.

ورود نخستین کارمندان بین المللی یونسکو و تأسیس کنفرانسهایی به وسیله این سازمان که در آن از شخصیتهای بین المللی علوم تربیتی استمداد می شد، در همه زمینه هایی که جزء علوم تربیتی به شمار می آیند جنب و جوشی به وجود آورد. با این همه، مبارزه به پیروزی نرسید، زیرا در هیچ جائی آموزش علوم تربیتی به راه نیفتاد، و گذشته از آزمایشگاه روانشناسی تربیتی دانشسرایعالی سن کلو، در هیچیک از مؤسسات آموزش عالی در زمینه علوم تربیتی تحقیقی آغاز نشد. تنها دانشگاه لیون دارای یک مدرسه روان شناسی و دانش آموزش و پرورش بود که ژان بورژاد آن را تأسیس کرده بود. در سوربن نیز هفته ای یک ساعت پداگوژی تدریس می شد. در دانشسرایعالی «سن کلو» و «فون تنه اورزو» نیز بخشی به منظور آماده سازی برای بازرسی دبستانها و مدیریت دانشسراهای مقدماتی وجود داشت. در این بخش، جزء مواد دیگر راجع به عمل تربیت اکثر اوقات از دیدگاه فلسفی و تاریخی نیز «تأمل و تفکر» می کردند.

در این دوره تقاضای تأسیس یک گواهینامه روان شناسی تربیتی از طرف شورای عالی رد شد در حالیکه آموزش فنی که همواره جلوتر بود برای دانشسراهای آموزش خود به تأسیس دوره معلمی روان شناسی و آموزش و پرورش و معلمی دروس اختصاصی شامل امتحانات  پداگوژیک پرداخت. در این دوره علی رغم دعوتها و کوششها، فرانسه در این دوره یکی از کشورهای نادری بود که فاقد آموزش دانشگاهی آموزش و پرورش و دانش آن بود. تأسیس دوره لیسانس و فوق لیسانس علوم تربیتی تا صدور امریه یازدهم فوریه 1967 به تعویق افتاد.

 

این تأسیس که در وهله اول در سه دانشگاه (یعنی دانشگاه های پاریس و بردو و کان) صورت گرفت برای بسیاری از افراد شگفت انگیز بود و این عده از خود می پرسیدند که آیا برای تأمین نیاز دوره های لیسانس و فوق لیسانس مواد درسی کافی وجود خواهد داشت؟ اما به زودی واقعیات به این پرسش پاسخ داد و مراکز دانشگاهی رشد خود را آغاز کردند.

علاقه ای که همه شرکت کنندگان در حوادث 1968 از خود نشان دادند، سبب شد که بسیاری از مسئولان به اهمیت علم تربیت و نقشی که باید در جامعه معاصر ایفا کند توجه پیدا کردند. این رشد بی هیچگونه قید و بند انجام گرفت و این آزادی نیز تا تا حدودی ناشی از جهل رؤسا و مسئولان وزارتی بود که خوشبختانه هیچگونه راهی نشان نمی دادند و برنامه ای نداشتند، بنابراین، در مراکز مختلف، آموزشهای متفاوتی داده شد و متخصصان بر حسب تخصص خود توانستند زمینه ای از علوم تربیتی را توسعه دهند و اوضاع تربیتی را از دیدگاه های گوناگون و متنوع و مکمل یکدیگر تجزیه و تحلیل کنند. سرمایه ای که از این تنوع به دست آمد نشانه جوانی و نشاط علوم تربیتی بود.

اما در کشور ما، موارد بسیار محدود و معدودی از کاربرد این اصطلاح دیده می‌شود که آخرین آن در خصوص آموزش مهارت‌های فنی در سازمان فنی و حرفه‌ای کشور به کار برده شده است. تعداد کتاب‌ها و یا مقالاتی که درباره پداگوژی و کاربردهای آن نوشته شده است، در کشور ما از تعداد انگشتان دو دست تجاوز نمی‌کند هر چند در مراجعه به هر یک از موتورهای جستجوگر اینترنتی، با هزاران سایت روبرو می‌شویم که درباره پداگوژی مطالب و توضیحات مفصل دارند.

 

تاریخ فرهنگ و تربیت در اروپا
با گفتار مترجم درباره سیر فرهنگ وتربیت در ایران

این کتاب چنانکه ویراستار کتاب «موریس هالبراکس» در پیشگفتاری که برآن نگاشته، آورده است: رونوشت درس امیل دورکیم درباره تاریخ آموزش و پرورش فرانسه درسالهای ۱۹۰۴ـ۱۹۰۵ و سالهای پس از آن تا آغاز جنگ جهانی اول است.

مقارن با اصلاحات سال ۱۹۰۹ درآموزش و پرورش فرانسه، تصمیم گرفته شد یک دوره کارآموزی نظری درباره تربیت، برای تمام داوطلبان شغل معلمی مدارس متوسطه درمدارس عالی دایرشود.

در دانشگاه سوربن پاریس مدیریت این دروس به عهده «دورکیم» محول شد.

«هالبراکس» سپس در توضیح کار دورکیم که دراین کتاب متبلورشده، با توضیح این نکته تاریخی که علم جامعه شناسی در دانشگاه سوربن یک باره را ه نیافت بلکه از دریچه تنگ علوم تربیتی اجازه ورود به دانشگاه را به دست آورد، می نویسد: دورکیم درسال ۱۹۰۲ نخست با سمت معلم کمکی برای استاد «فردیناند بولیسون» به تدریس پرداخت و سپس در سال ۱۹۰۶ برای آموزش علم تربیت جانشین وی شد.

با ملاحظه فهرست مباحث کتاب دانسته می شود قسمت عمده این درس ابتکاری و بی سابقه بوده است. این درس محصول اشتغال دایم او درسالهای متمادی درباره تربیت و آموزش بوده است. تربیت اخلاقی، روانشناسی کودک و تاریخ عقاید تربیتی را که می توان «پداگوژی کلاسیک» نامید، دورکیم از این سه نظرگاه می دید.

هیچیک از نواحی این قلمرو تربیتی نیست که او نکاویده باشد. این کوشش تنها برای انجام وظیفه ای که به او محول شد نبود. بلکه قسمتی از کاربرد علمی و بنیادی علوم انسانی بوده است که درنظر دورکیم ارزش کوششی را داشته که وی به کارمی گرفته است.

موریس هالبراکس همچنین درجای دیگر درباره اینکه طرح «دورکیم» چه بوده، چنین می نویسد: هنگامی که دورکیم این تدریس را پذیرفت، مخصوصاً تذکرداد مسائل تربیتی را به شیوه یک پژوهشگر روانشناس و یا یک استاد علم اخلاق موردبحث قرارنخواهدداد. بلکه مرجحاً روشن خواهدکرد مسائل تربیتی چگونه درعمل و درزیر فشار حوادث و مقتضیات محیط اجتماعی به وجود آمده اند و درگشودن این مسائل چه راهها و تدابیری مفیدبوده اند و چه نتایجی ازکوششها به دست آمده. بدین ترتیب تاریخ برای او موضوع و ماده ای برای تفکر درباره تعدادی از تجارب بزرگ تربیتی بوده که چارچوب و خطوط اصلی آنها را به ما معرفی کرده است.

امروز در سطح بین‌المللی با اصطلاح ”مدرسه پیشرو“ مواجهیم. مدرسه پیشرو مدرسه‌ای است که در آن نقش مدیر، ساختار مدرسه، کارکردها و اصول و مبانی حاکم بر آن به شکل نوینی تعریف و بازسازی شده است.(1)
مدرسه پیشرو مدرسه‌ای است که می‌تواند کارکرد خود را با توجه به نیازهای روز جامعه و کودکان تغییر دهد و آن را ارزیابی کند. آنچه مدرسه پیشرو را از مدارس صنعتی متمایز می‌سازد، تفاوت در ساختار و کارکردهای مدرسه است. در رویکرد سنتی توجه همه به کمیتهاست؛ بنابراین راه‌حل بیشتر مسائل در امکانات اقتصادی جست‌وجو می‌شود ولی آنچه مدرسه پیشرو را می‌سازد نگاه متفاوت به تعاملات درون نظام آموزشی، کیفیت برون‌داد‌های مدرسه‌ و نقش امکانات مالی در بهبود کیفیت آموزشی است. براساس این نگرش، داشتن مدرسه پیشرو با وجود کمبود منابع مالی نیز امکان‌پذیر است و حتی مدرسه‌ای که در آن کامپیوتر نباشد، می‌تواند شوق‌انگیز باشد. در رویکرد نوین، فناوری آموزشی پیچیده و گران‌قیمت ضامن بهبود کیفیت تلقی نمی‌شود بلکه کم‌ارزش‌ترین شیء پیرامون فرد، خانه، مدرسه، کلاس، معلم و دانش‌آموز نیز می‌تواند یک وسیله کمک آموزشی باشد و فرد را در فرآیند یاددهی ـ یادگیری برای آموزشی اثربخش یاری دهد.

مدرسه هوشمند موسسه آموزشی است که درجهت فرآیند یادگیری وبهبود مدیریت به صورت سیستمی نظام یافته بازسازی شده تاکودکان را برای عصر اطلاعات آماده سازد0 

دراین مدرسه کنترل ومدیریت آن مبتنی برفناوری رایانه وشبکه می باشد ومحتوای اکثر دروس آن الکترونیکی و سیستم ارزشیابی و نظارت آن هوشمند است